Μετά από αρκετά “πισωγυρίσματα” στα τελευταία χρόνια, ήδη βιώνουμε την πρώτη ουσιαστική και πραγματική ανοδική πορεία της χρηματιστηριακής αγοράς, μετά από την περίοδο του 1999.

Η προηγούμενη 20ετία, ήταν, στο μεγαλύτερο διάστημά της, πτωτική. Ιδιαίτερα κατά την περίοδο 2010 – 2016, η πτώση ήταν πρωτόγνωρη, όχι μόνο σε σύγκριση με παλαιότερες περιόδους του Χρηματιστηρίου της Αθήνας, αλλά σε επίπεδο παγκόσμιων χρηματιστηριακών στατιστικών. Ο τραπεζικός κλάδος, η επί δεκαετίες “ατμομηχανή” της ελληνικής χρηματιστηριακής αγοράς (αλλά και της οικονομίας), έφτασε να καταγράφει απώλειες έως και 99%. Εκατοντάδες χιλιάδες μέτοχοι καταστράφηκαν. Με υπολογισμούς που έχουμε κάνει, υπολογίζουμε ότι οι χρηματιστηριακές ζημιές της περιόδου 1998 – 2016, απ’ όλες τις μετοχές, ξεπέρασαν τα € 130 δισεκατομμύρια. Τα περισσότερα απ’ αυτά χάθηκαν από έλληνες μετόχους και τα χρήματα αυτά λείπουν σήμερα από την ελληνική οικονομία και την κοινωνία. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς που έχασαν, καταράστηκαν το Χρηματιστήριο και δε θέλουν να ακούσουν ποτέ γι’ αυτό. Και δεν έχουν άδικο.

Αυτό, ήδη αποδεικνύεται ως το μεγάλο πρόβλημα της χρηματιστηριακής αγοράς και το μεγάλο πρόβλημα αυτής της φάσης, που είναι μεν ανοδική, όμως θα μπορούσε να ήταν περισσότερο ανοδική, θα μπορούσε να έχει μικρότερες διακυμάνσεις και περισσότερους κερδισμένους έλληνες επενδυτές.

Πώς μπορεί να επιστρέψει αυτός ο κόσμος πίσω; Προσωπικά, το βρίσκω δύσκολο. Άλλωστε, αυτή την άρνηση, τη ζω κάθε μέρα. Και σε άλλες χρονικές περιόδους του παρελθόντος είχαν συμβεί μεγάλες πτώσεις και είχαν υπάρξει μεγάλες ζημιές. Όμως, όχι στο μέγεθος που συνέβησαν στην προηγούμενη δεκαετία.

Το έχω εκφράσει και σε άλλες περιπτώσεις. Το μεγαλύτερο μέρος των παλαιών επενδυτών που εγκατέλειψαν το χώρο, δύσκολα θα γυρίσουν πίσω. Πρέπει να αλλάξει η γενιά. Και παράλληλα θα πρέπει να γίνει μια μεγάλη προσπάθεια. Απ’ όλους: Από τους φορείς του χώρου. Το Χρηματιστήριο και την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Από τις τράπεζες και τα Αμοιβαία Κεφάλαια. Από τις ίδιες τις εισηγμένες εταιρίες. Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να προβάλλει το Χρηματιστήριο ως κάτι το υγιές, ως ένα μέρος του οικονομικού μας συστήματος, ως ένα χώρο από τον οποίο κάποιος μπορεί να εξασφαλίσει ένα δεύτερο εισόδημα.

Παράλληλα βέβαια, η Πολιτεία θα πρέπει να δώσει κίνητρα για την ανάπτυξή του -ήδη ετοιμάζεται μια σειρά ευνοϊκών μέτρων. Θα πρέπει να δώσει κίνητρα και στους μικρούς ιδιώτες επενδυτές. Παράλληλα, θα πρέπει να περιφρουρήσει το χώρο, ώστε να παύσουν να εμφανίζονται φαινόμενα τύπου Folli-Follie, οι αδικίες σε βάρος των μικρομετόχων, οι ειδικές σχέσεις με τις μεγάλες εταιρίες ή τις τράπεζας και οι παραβιάσεις της νομοθεσίας που μένουν ατιμώρητες.

Κι αν όμως χάθηκε η παλιά γενιά, υπάρχει η καινούργια, που σιγά σιγά μεγαλώνει και ωριμάζει. Η γενιά αυτή, εθισμένη στην τεχνολογία και μαθημένη με την ευκολία που αυτή προσφέρει, παρακολουθεί τις αγορές και συμμετέχει σ’ αυτές. Όμως, παρακολουθεί τις αγορές του εξωτερικού και μπαινοβγαίνει στο Bitcoin. Για να την κερδίσουμε και να την κάνουμε να πλησιάσει και το ελληνικό Χρηματιστήριο, θα πρέπει να την προσεγγίσουμε, να της προσφέρουμε κάτι σοβαρό και αξιόπιστο και να την πείσουμε με λογικά επιχειρήματα. Και αυτό θα πρέπει να το κάνουμε τώρα. Επειδή, αν δε το κάνουμε τώρα, θα τη χάσουμε για πάντα.

Γιάννης Σιάτρας